Mae Ymddiriedolaeth Natur Maldwyn yn falch o gyhoeddi ein bod yn ymuno â Chlwb Golff Llanymynech, Helen Upson o’r fenter pori cadwriaethol Pori Bach, ac arbenigwr lleol ar löynnod byw, Dr Simon Spencer, i adfer glaswelltiroedd sy’n llawn bywyd gwyllt prin ar Greigiau Llanymynech.

Mae’r tîm wedi sicrhau £249,500 gan y Rhaglen Rhwydweithiau Natur, wedi’i ddarparu drwy’r Gronfa Dreftadaeth ar ran Llywodraeth Cymru, ar gyfer prosiect cydweithredol newydd arloesol, Pori ar y Creigiau, a fydd yn cael ei arwain gan y clwb golff.

A hithau’n hen chwarel ym Mhowys rhwng Llanymynech a Phant, mae Creigiau Llanymynech yn gartref i Glwb Golff Llanymynech, a Gwarchodfa Natur Creigiau Llanymynech - ac mae’r ddau wedi’u lleoli y naill ochr a’r llall i’r ffin rhwng Cymru a Lloegr. Dan ofal Clwb Golff Llanymynech, Ymddiriedolaeth Natur Maldwyn ac Ymddiriedolaeth Natur Amwythig, mae’r bryn yn fwyaf enwog am ei löynnod byw ond mae hefyd yn gartref i gyfoeth o fywyd gwyllt hyfryd, megis tegeiriannau prin, gwenyn, ystlumod ac ymlusgiaid.

n un o blith llond dwrn o gerrig brig calchfaen ar draws ffin ddwyreiniol Cymru, mae Creigiau Llanymynech yn noddfa ar gyfer y planhigion ac anifeiliaid prin sy’n gysylltiedig gyda’i daeareg a phridd unigryw ac mae wedi’i amddiffyn fel Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig (SoDdGA) oherwydd ei bwysigrwydd mawr i fywyd gwyllt. Fodd bynnag, mae’r safle angen ei adfer ar frys.

Dywedodd Clive Faulkner, Prif Weithredwr Ymddiriedolaeth Natur Maldwyn:

“Mae Creigiau Llanymynech yn safle mor arbennig, sydd nid yn unig yn bwysig ar gyfer y bywyd gwyllt y mae’n gartref iddo, ond hefyd y safleoedd cyfagos, a’r bobl sy’n byw gerllaw. Mae Llywodraeth Cymru yn canolbwyntio ar gynefinoedd mwy o faint, rhai gwell a mwy cysylltiedig, sy’n beth cywir i’w wneud, a dyma’n union yw hanfod Pori ar y Creigiau. Mae’r Creigiau yn lle hudolus i ymweld ag o, a bydd y prosiect hwn yn galluogi i ni ddod â mwy o bobl i mewn i ryfeddu at y trysorau bywyd gwyllt yma ac i ofalu amdanynt." 

Dywedodd Sean Borrett, Rheolwr Cwrs Clwb Llanymynech:

“Rydyn ni’n teimlo’n gyffrous iawn am y prosiect hwn. Pori mewn ffordd sensitif yw’r ffordd fwyaf effeithiol o reoli ein glaswelltiroedd SoDdGA. Rydyn ni wedi gweithio’n llwyddiannus gyda Helen Upson o Pori Bach a Dr Simon Spencer o’r blaen. Drwy uno Ymddiriedolaeth Natur Maldwyn a chwilio am fwy o safleoedd ar gyfer pori at bwrpas cadwraeth, bydd yn gwneud cynnal a chadw glaswelltiroedd yn fwy cynaliadwy i bawb sy’n gysylltiedig. Mae Helen eisoes yn pori rhannau o’r Cwrs Golff ac rydym yn bwriadu ehangu hyn ar y cwrs ac ar warchodfa Ymddiriedolaeth Natur Maldwyn.” 

Dros y ddwy flynedd, bydd y prosiect Pori ar y Creigiau yn golygu gwaith ymarferol ac ymgysylltu cymunedol ar dir y clwb golff yng Nghymru ac ar warchodfa natur Ymddiriedolaeth Natur Maldwyn gerllaw. Fel rhan o hyn, bydd arolygon bywyd gwyllt yn cael eu cynnal er mwyn canfod pa blanhigion prin ac anifeiliaid sydd yno ar hyn o bryd er mwyn mesur gwelliannau sy’n dod yn sgil y prosiect. Bydd troeon byd natur a sgyrsiau, ynghyd ag arwyddion dehongli newydd, yn codi ymwybyddiaeth o bwysigrwydd y safle i fyd natur ymysg y gymuned leol. Bydd gwaith megis clirio prysgwydd yn adfer y glaswelltir arbennig a bydd gosod ffensiau yn galluogi i anifeiliaid pori ddychwelyd.

Ymhellach, bydd y prosiect yn archwilio’r posibilrwydd o gael gyr o dda byw symudol ar gyfer pori at bwrpas cadwraeth. Mae perchnogion parseli o dir sy’n rhy fach i gadw da byw yn aml yn cael gwaith caled cynnal glaswelltiroedd traddodiadol, cynefinoedd sydd wedi dioddef dirywiad sylweddol yn y 75 mlynedd diwethaf. Mae gyr Pori Bacho Wartheg Hynafol Cymru’n ffynnu yn y cynefinoedd hyn a gallant helpu i roi hwb i fioamrywiaeth drwy gynllun pori lleol wedi’i gydlynu. Y brîd yw un o’r ychwanegiadau mwyaf newydd at restr Blaenoriaeth Goroesiad Bridiau Prin yr Ymddiriedolaeth, felly mae diogelwch tymor hir gyr fridio yn hanfodol i’w dyfodol hwy hefyd. Mae’r prosiect hwn hefyd yn bwriadu cyflwyno geifr i’r tîm Pori Bach, lle mae anifeiliaid llai, a mwy heini yn gweddu’n well ar gyfer y cynefin a safleoedd hanesyddol.

Nod y Rhaglen Rhwydwaith Natur yw mynd i’r afael â’r argyfwng byd natur drwy gryfhau gwytnwch safleoedd gwarchodedig a gwella cysylltedd ecolegol er mwyn creu amgylchedd mwy cynaliadwy ac sy’n bositif o ran byd natur. Mae Creigiau Llanymynech yn gyswllt cynefin hanfodol rhwng gogledd a chanolbarth Cymru, Powys a Sir Amwythig. Drwy adfer glaswelltir prin yma, bydd y prosiect Pori ar y Creigiau hefyd yn gwella poblogaethau o rywogaethau sydd o dan fygythiad ac sy’n cael eu bygwth yn yr ardal gyfagos.

• Am ragor o wybodaeth ynghylch Pori ar y Creigiau a chyfleoedd i gymryd rhan mewn digwyddiadau ac arolygon, ewch i: www.montwt.co.uk/cy/Pori-ar-y-Cregiau